Rodzaje szkoleń BHP – praktyczny przewodnik po szkoleniach wstępnych i okresowych

Zgodnie z ustawą z dn. 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.), nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie ma on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, jak również dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast szczegółowe zasady szkolenia w dziedzinie BHP, zakres tego szkolenia, wymagania dotyczące treści i realizacji programów szkolenia, sposób dokumentowania szkolenia oraz przypadki, w których pracodawcy lub pracownicy mogą być zwolnieni z określonych rodzajów szkolenia, zawierają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dn. 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1327 ze zm.). Wszystkie szkolenia BHP odbywają się zawsze w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

Kiedy pracodawca musi przeszkolić pracownika z BHP?

Pracodawca musi zapewnić przeszkolenie pracownika w dziedzinie BHP przed faktycznym dopuszczeniem go do pracy, a także prowadzenie szkoleń okresowych w tej dziedzinie. Warto przy tym wiedzieć, że szkolenie pracownika w dziedzinie BHP przed dopuszczeniem go do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę.

Także pracodawca ma obowiązek odbyć szkolenie BHP w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków. Szkolenie to powinno być okresowo powtarzane.

Kto nie musi odbywać szkolenia okresowego BHP?

Szkolenie okresowe BHP nie jest wymagane w przypadku pracownika na stanowisku pracy administracyjno-biurowym, jeżeli rodzaj przeważającej działalności jego pracodawcy w rozumieniu odpowiednich przepisów prawnych o statystyce publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalona została nie wyższa niż trzecia kategoria ryzyka w rozumieniu odpowiednich przepisów prawnych o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chyba że z oceny ryzyka zawodowego wynika, że jest to konieczne.

Gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy znajdzie się w grupie działalności, dla której zostanie ustalona wyższa niż trzecia kategoria ryzyka, pracodawca musi przeprowadzić szkolenie okresowe BHP pracownika na stanowisku pracy administracyjno-biurowym w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia ustalenia wyższej kategorii ryzyka.

Odpowiednio jest w sytuacji, gdy z dokonanej oceny ryzyka zawodowego wynika, że przeprowadzenie szkolenia okresowego BHP stało się konieczne. Szkolenie okresowe BHP przeprowadza się wtedy w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia dokonania oceny ryzyka zawodowego.

 Co powinno zapewniać szkolenie BHP?

Zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem, pracodawca zapewnia pracownikowi odbycie, odpowiedniego do rodzaju wykonywanej pracy, szkolenia BHP, w tym przekazanie mu informacji oraz instrukcji dotyczących zajmowanego stanowiska pracy lub wykonywanej pracy. Z kolei w razie wykonywania pracy na terenie zakładu pracy pracodawcy przez pracownika innego pracodawcy, pracodawca zapewnia poinformowanie tego pracownika o zagrożeniach dla bezpieczeństwa oraz zdrowia podczas pracy na tym terenie. Uzyskanie tych informacji pracownik potwierdza podpisem.

Szkolenie BHP ma zapewnić jego uczestnikom:

• zaznajomienie się z czynnikami środowiska pracy mogącymi powodować zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia pracowników podczas pracy oraz odpowiednimi środkami, jak również działaniami zapobiegawczymi,
• poznanie przepisów i zasad BHP w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy w zakładzie pracy oraz na określonym stanowisku pracy, a także związanych z pracą obowiązków, jak również odpowiedzialności w dziedzinie BHP,
• nabycie umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie i innych osób, postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz udzielenia pierwszej pomocy osobie, która uległa wypadkowi.

 Kto może organizować i prowadzić szkolenia BHP?

Szkolenie BHP może być organizowane i prowadzone przez pracodawców lub, na ich zlecenie, jednostki organizacyjne prowadzące działalność szkoleniową w dziedzinie BHP (np. Pulsar BHP). Należy przy tym mieć na względzie, że szkolenie BHP pracodawców, pracowników służby BHP, jak również instruktorów i wykładowców tematyki BHP prowadzą wspomniane jednostki organizacyjne, takie jak także wspomniany Pulsar BHP.

Organizatorzy szkolenia BHP – np. Pulsar BHP – zapewniają:

• programy poszczególnych rodzajów szkolenia BHP opracowane dla określonych grup stanowisk pracy,
• programy szkolenia instruktorów w zakresie metod prowadzenia instruktażu – w przypadku prowadzenia takiego szkolenia,
• wykładowców i instruktorów mających zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe oraz przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia BHP,
• odpowiednie warunki lokalowe do prowadzenia działalności szkoleniowej w dziedzinie BHP,
• wyposażenie dydaktyczne niezbędne do właściwej realizacji programów szkolenia BHP,
• właściwy przebieg szkolenia BHP i prowadzenie dokumentacji w postaci programów szkolenia BHP, dzienników zajęć, protokołów przebiegu egzaminów i rejestru wydanych zaświadczeń.

Jakie są rodzaje szkoleń BHP?

Szkolenie BHP jest prowadzone jako, obejmując kompleksową ofertę szkoleń BHP dostosowanych do specyfiki firmy:

• szkolenie wstępne BHP,
• szkolenie okresowe BHP.

Czym jest szkolenie wstępne BHP?

Szkolenie wstępne BHP jest przeprowadzane w formie instruktażu wg programów opracowanych dla poszczególnych grup stanowisk pracy i obejmuje szkolenia wstępne BHP dla nowo zatrudnionych pracowników, praktykantów i innych osób:

• szkolenie wstępne BHP ogólne, w tym instruktaż ogólny BHP prowadzony również w języku angielskim w formie wideokonferencji,
• szkolenie wstępne BHP na stanowisku pracy, czyli instruktaż stanowiskowy BHP.

Odbycie szkolenia wstępnego BHP, a także przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego BHP oraz dopuszczenie pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku pracy odpowiednio pracownik i kierownik komórki organizacyjnej potwierdzają w postaci papierowej lub elektronicznej. Potwierdzenie, mające postać papierową, następuje na piśmie w karcie szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (jej wzór określa załącznik nr 2 do wspomnianego rozporządzenia). Z kolei w razie potwierdzenia w postaci elektronicznej pracodawca sporządza odpowiednią adnotację w karcie szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w miejscu przeznaczonym na podpis odpowiednio pracownika lub kierownika komórki organizacyjnej (w tym przypadku do karty szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca dołącza dokument lub dokumenty w postaci elektronicznej, zawierające potwierdzenie w postaci papierowej na piśmie bądź ich odwzorowanie).

Karta szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy wraz z dołączonym do niej dokumentem lub dokumentami bądź ich odwzorowaniem są przechowywane w aktach osobowych pracownika.

Co obejmuje instruktaż ogólny BHP i kto go odbywa?

Instruktaż ogólny BHP ma zapewnić uczestnikom takiego szkolenia zapoznanie się z:

• podstawowymi przepisami BHP zawartymi w Kodeksie pracy, układach zbiorowych pracy lub regulaminach pracy,
• przepisami i zasadami BHP obowiązującymi w danym zakładzie pracy,
• zasadami udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku.

Instruktaż ogólny BHP odbywają, zawsze przed dopuszczeniem do wykonywania pracy:

• nowo zatrudnieni pracownicy,
• studenci odbywający u pracodawcy praktykę studencką,
• uczniowie odbywający u pracodawcy praktyczną naukę zawodu.

Instruktaż ogólny BHP prowadzi pracownik służby BHP (np. Specjalista ds. BHP z Pulsar BHP), osoba wykonująca u pracodawcy zadania tej służby albo pracodawca, który sam wykonuje takie zadania, lub pracownik wyznaczony przez pracodawcę mający zasoby wiedzy i umiejętności zapewniające właściwą realizację programu takiego instruktażu, posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu wymaganego szkolenia BHP.

Czym jest instruktaż stanowiskowy BHP i kiedy jest wymagany?

Natomiast instruktaż stanowiskowy BHP ma za zadanie zapewnić uczestnikom szkolenia zapoznanie się z czynnikami środowiska pracy występującymi na ich stanowiskach pracy i ryzykiem zawodowym związanym z wykonywaną pracą, sposobami ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą powodować te czynniki, oraz metodami bezpiecznego wykonywania pracy na tych stanowiskach pracy.

Instruktaż stanowiskowy BHP przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na określonym stanowisku pracy:

• pracownika zatrudnianego na stanowisku pracy robotniczym i innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych,
• pracownika przenoszonego na stanowisko pracy robotnicze i inne, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych,
• studenta odbywającego praktykę studencką,
• ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu.

Pracownik, który wykonuje pracę na kilku stanowiskach pracy powinien odbyć instruktaż stanowiskowy BHP na każdym z tych stanowisk pracy.

W razie wprowadzenia na stanowisku pracy robotniczym i innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych zmian warunków techniczno-organizacyjnych, przede wszystkim dotyczących procesu technologicznego, organizacji stanowisk pracy, wprowadzenia do stosowania substancji o działaniu szkodliwym dla zdrowia albo niebezpiecznym, jak również nowych bądź zmienianych narzędzi, maszyn oraz innych urządzeń technicznych – pracownik zatrudniony na tym stanowisku odbywa instruktaż stanowiskowy BHP przygotowujący go do bezpiecznego wykonywania pracy w zmienionych warunkach. Tematyka, jak również czas trwania instruktażu stanowiskowego BHP powinny być uzależnione od rodzaju oraz zakresu wprowadzonych na stanowisku pracy zmian.

Czas trwania instruktażu stanowiskowego BHP powinien być uzależniony od przygotowania zawodowego pracownika, dotychczasowego stażu pracy oraz rodzaju pracy i zagrożeń występujących na stanowisku pracy, na którym pracownik ma być zatrudniony.

Instruktaż stanowiskowy BHP przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub pracodawca, jeżeli osoby te mają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz są przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego BHP (np. przez Pulsar BHP).

Instruktaż stanowiskowy BHP kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności z zakresu wykonywania pracy zgodnie z przepisami oraz zasadami BHP, stanowiącym podstawę dopuszczenia pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku pracy.

Jaki jest cel szkolenia okresowego BHP?

Natomiast szkolenie okresowe BHP ma na celu aktualizację i ugruntowanie wiedzy oraz umiejętności w dziedzinie BHP, jak również zaznajomienie uczestników szkolenia z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi w tym zakresie, co odzwierciedla różnorodną ofertę szkoleń okresowych BHP dla różnych grup pracowników.

Kto musi odbywać szkolenie okresowe BHP?

Szkolenie okresowe BHP odbywają:

• osoby będące pracodawcami i inne osoby kierujące pracownikami, w szczególności kierownicy, mistrzowie i brygadziści,
• pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy robotniczych,
• pracownicy inżynieryjno-techniczni, w tym projektanci, konstruktorzy maszyn i innych urządzeń technicznych, technolodzy oraz organizatorzy produkcji,
• pracownicy służby BHP i inne osoby wykonujące zadania tej służby,
• pracownicy na stanowiskach pracy administracyjno-biurowych,
• inni pracownicy, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne bądź odpowiedzialnością w zakresie BHP, w tym pracownicy medyczni objęci specjalistycznymi szkoleniami okresowymi BHP.

Jak często przeprowadza się szkolenie okresowe BHP?

Szkolenie okresowe BHP pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy robotniczych przeprowadza się w formie instruktażu, nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach pracy, na których wykonywane są prace szczególnie niebezpieczne (np. prace na wysokości), nie rzadziej niż raz w roku.

Szkolenie okresowe BHP pozostałych osób powinno być przeprowadzane w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego nie rzadziej niż raz na 5 lat, a w przypadku pracowników na stanowiskach pracy administracyjno-biurowych nie rzadziej niż raz na 6 lat.

Pracodawca ustala, po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, częstotliwość i czas trwania szkolenia okresowego BHP pracowników zatrudnionych na określonych stanowiskach pracy, biorąc pod uwagę rodzaj oraz warunki wykonywania prac na tych stanowiskach pracy.

W jakim terminie trzeba odbyć pierwsze szkolenie okresowe BHP?

Pierwsze szkolenie okresowe BHP osób będących pracodawcami i innych osób kierujących pracownikami przeprowadza się w okresie do pół roku od rozpoczęcia pracy, natomiast pozostałych osób – w okresie do 1 roku od rozpoczęcia pracy.

Z takiego pierwszego szkolenia okresowego BHP może być zwolniona osoba, która:

• przedłoży aktualne zaświadczenie o odbyciu w tym okresie u innego pracodawcy wymaganego szkolenia okresowego BHP,
• odbyła w tym okresie szkolenie okresowe BHP wymagane dla osoby zatrudnionej na stanowisku pracy należącym do innej grupy stanowisk pracy, jeżeli jego program uwzględnia zakres tematyczny wymagany programem szkolenia okresowego BHP obowiązującego na nowym stanowisku pracy.

Ponadto ukończenie we wszystkich wspomnianych okresach szkolenia, dokształcania lub doskonalenia zawodowego związanego z nauką zawodu, przyuczeniem do zawodu bądź podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, uwzględniającego program szkolenia okresowego BHP wymagany dla określonego stanowiska pracy, uważa się za równoznaczne z odbyciem takiego szkolenia.

Jak wygląda egzamin po szkoleniu okresowym BHP?

Szkolenie okresowe BHP kończy się egzaminem sprawdzającym przyswojenie przez uczestnika szkolenia wiedzy objętej programem szkolenia oraz umiejętności wykonywania lub organizowania pracy zgodnie z przepisami i zasadami BHP.

Egzamin jest przeprowadzany przed komisją powołaną przez organizatora szkolenia (np. Pulsar BHP).

Potwierdzeniem ukończenia z wynikiem pozytywnym szkolenia okresowego BHP jest zaświadczenie wydane przez organizatora szkolenia (np. Pulsar BHP). Odpis zaświadczenia jest przechowywany w aktach osobowych uczestnika szkolenia (wzór zaświadczenia określa załącznik nr 3 do wspomnianego rozporządzenia).